ZASADA RÓWNEJ STOPY ŻYCIOWEJ RODZICÓW I DZIECI PRZY USTALANIU WYSOKOŚCI ŚWIADCZEŃ ALIMENTACYJNYCH

Ustawa Kodeks rodzinny i opiekuńczy reguluje szczegółowo kluczowe kwestie związane z relacją pomiędzy rodzicami a dzieckiem. Do nadrzędnych zasad prawa rodzinnego i opiekuńczego w kontekście relacji z dzieckiem należy: zasada dobra dziecka, zasada dobra rodziny oraz zasada szczególnej ochrony rodziny i dziecka przez państwo. Na rodzicach ciąży wyrażający ww. zasady między innymi ustawowy obowiązek alimentacyjny, który został wyrażony w art. 133 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego (dalej zwany „KRO”). W myśl art. 133 § 1 KRO rodzice obowiązani są do świadczeń alimentacyjnych względem dziecka, które nie jest jeszcze w stanie utrzymać się samodzielnie, chyba że dochody z majątku dziecka wystarczają na pokrycie kosztów jego utrzymania i wychowania. Z kolei wedle art. 135 § 1 KRO zakres świadczeń alimentacyjnych zależy od usprawiedliwionych potrzeb uprawnionego oraz od zarobkowych i majątkowych możliwości zobowiązanego. Poza ustawowymi przesłankami wpływającymi na wysokość alimentów, takimi jak usprawiedliwione potrzeby uprawnionego oraz zarobkowe i majątkowe możliwości zobowiązanego, proces ustalania odpowiedniej wysokości alimentów dopełnia stosowanie tzw. zasady równej stopy życiowej. Nie jest to termin ustawowy, lecz został on szeroko opisywany w doktrynie i orzecznictwie Sądu Najwyższego oraz sądów powszechnych. Ogólnie rzecz ujmując oznacza to, że stopień zaspokojenia potrzeb materialnych uprawnionego jest „podobny” czy „porównywalny” do poziomu zaspokojenia tychże potrzeb osoby zobowiązanej do świadczeń alimentacyjnych. Zasada równej stopy życiowej polega zatem na tym, że nie ma znaczących dysproporcji w sytuacji materialnej dzieci i rodziców, gdyż dzieci mają prawo do życia na równej z rodzicami stopie życiowej, niezależnie od tego, czy żyją z nimi wspólnie czy też oddzielnie. Pogląd taki został wprost wyrażony w uchwale Sądu Najwyższego z dnia 16 grudnia 1987r., sygn. akt III CZP 91/86. Równocześnie konieczność stosowania zasady równej stopy życiowej nie może być podważana tylko przez to, że według oświadczenia rodzica wypełnianie obowiązku alimentacyjnego stanowi dla niego nadmierny ciężar. Rodzice mają bowiem obowiązek podzielić się z dzieckiem nawet najmniejszymi dochodami (uchwała Sądu Najwyższego z dnia 9 czerwca 1976r., sygn. akt III CZP 46/75). Powyższe stanowisko znajduje odzwierciedlenie dużo później między innymi w wyroku Sądu Apelacyjnego w Krakowie w dniu 21 listopada 2018r., sygn. akt I ACa 757/18: Małoletnie dzieci mają w zasadzie prawo do utrzymania na takim poziomie, na jakim żyją ich rodzice, wobec tego stopa życiowa rodziców jest jednym z podstawowych czynników decydujących o należnych tym dzieciom alimentach. Rodzice nie mogą uchylić się od obowiązku alimentacyjnego na tej podstawie, że wykonywanie tego obowiązku stanowiłoby dla nich nadmierny ciężar. Są obowiązani podzielić się z dzieckiem nawet najmniejszymi dochodami. Oczywistym jest, że im większe są możliwości zarobkowe i majątkowe rodzica, tym większe pole powstaje dla realizacji usprawiedliwionych potrzeb uprawnionego dziecka. Nietrudno się zatem zgodzić, że jeżeli rodzic prezentuje wysoki status majątkowy, uzasadnione wydaje się pokrycie innych niż konieczne kosztów utrzymania dziecka, w tym np. wyjazdów zagranicznych, dodatkowych zajęć pozalekcyjnych czy wysokiej jakości ubrań, dając wyraz zasadzie równej.